تازەترین هەواڵ

7‏/2‏/2012

مامۆستا ئیبراهیم ئه‌حمه‌د

ئیبراهیم ئه‌حمه‌د له 1914-3-6 له بنه‌ماڵه‌یه‌کی ناسراوی شاری سلێمانی له‌‌دایکبووه، ڕه‌مزی فه‌تاح که ئه‌فسه‌رێکی کورد بووه مامی مامۆستا ئیبراهیم ئه‌حمه‌د بووه و کاریگه‌ری زۆری له‌سه‌ر ڕۆشنبیری بوونی برازاکه‌ی هه‌بوو، هه‌ربۆیه زوو ڕه‌وانه‌ی قوتابخانه‌ی ده‌کات. ئه‌م کاریگه‌رییه‌ی مامی تا قۆناغه‌کانی دواناوه‌ندی خوێندنی ئیبراهیم نووسه‌ر هه‌ربه‌رده‌وام بوو، له ساڵی 1937 له شاری به‌غدای پایته‌ختی وڵاتی ئێراق کۆلیژی یاسا ته‌واوده‌کات. ژیانی ڕامیاری ئیبراهیم ئه‌حمه‌د له ته‌ک نووسین کاری ڕامیاری کردووه و له به‌شداری چالاکی له شۆڕشی ئه‌یلوولی کوردستانی باشوور به‌سه‌رۆکایه‌تی مه‌لا مسته‌فای بارزانی کردووه. هه‌ر زوو مامۆستا ئیبراهیم ئه‌‌حمه‌د له‌شاری سلێمانی گوێبیستی سروود و هۆنراوه‌ی نیشتمانپه‌روه‌ران و هه‌واڵی شۆڕشی شێخ مه‌حموودی نه‌مر بووه، هه‌روه‌ها بۆردومانی شاری سلێمانی له لایه‌ن فڕۆکه‌کانی ئینگلیزه‌وه کاریتێکردووه، جگه له‌و هه‌لوومه‌رجه تایبه‌تییه‌ی ئه‌وکاته‌ی سلێمانی، "مامه ڕه‌مزی"یشی ڕێبه‌رایه‌تی کردووه بۆ ئاشناکردنی به خه‌باتی ڕزگاریی و نه‌ته‌وایه‌تیی. له‌ساڵانی سییه‌کاندا و له‌گه‌ڵ کۆمه‌ڵێک خوێندکاری کوردی له‌به‌غدا گروپێکی پێکهێناوه به‌ناوی "لاوانی کورد" و گۆڤارێکیشی به‌ناوی "دیاری لاوان" بڵاوکردۆته‌وه. مامۆستا ئیبراهیم ئه‌حمه‌د به دامه‌زرێنه‌ری و لێپرسراوی "ژک" له کوردستانی باشوور ده‌ناسرێت، که سه‌ر به‌ مه‌ڵبه‌ندی کۆمه‌ڵه‌ی ژیانه‌وه‌ی کوردستانی ڕۆژهه‌ڵات بووه، که سه‌روه‌ری دامه‌زراندنی کۆماری کوردستان (مه‌هاباد 1946)ی هه‌یه، له‌گه‌ڵ‌ هه‌ڤاڵه‌کانیدا توانیبووی له زۆر ناوچه‌ی کوردستان لق بۆ "ژک" و پاشان بۆ "حدک" بکاته‌وه. پاش ڕووخانی کۆماری مه‌هاباد له ساڵی 1947دا ئیبراهیم ئه‌حمه‌د و لقی "ژک" له‌پاش کۆبونه‌وه‌یه‌ک بڕیاریاندا بچنه ناو پارتی دیموکراتی کوردستان، مامۆستا ئیبراهیم ئه‌حمه‌د به سه‌رۆکی لقی سلێمانی پارتی دیموکراتی کوردستان هه‌ڵبژێرا. له‌ساڵی 1948 پاش ئه‌وه‌ی ده‌سه‌ڵاتداری ئه‌و کاته‌ی ئێراق به‌ربووه گیانی شۆڕشگێڕانی کورد و پارتی دیمکراتی کوردستان، ئیبراهیم ئه‌حمه‌د بۆ ماوه‌ی ساڵ و نیوێک به‌ندکرا. ئه‌و کاته‌ی ئازادکرا تا هه‌ڵگیرسانی شۆڕشی 14ی ته‌مموزی ساڵی 1958ی ئێراق ڕێگایی خه‌باتی نهێنی گرته‌ به‌ر. له شوباتی ساڵی 1951 له‌میانه‌ی کۆنگره‌ی دووه‌می پارتی له شاری به‌غدا به کۆی ده‌نگ کۆنگره‌ی پارتی ئیبراهیم ئه‌حمه‌دی به سکرتیری گشتی پارتی هه‌ڵبژارد. هه‌ر له‌میانه‌ی هه‌مان کۆنگره‌دا له‌سه‌ر پێشنیازی ئه‌و ناوی "پدک" گۆڕا بۆ پارتی دیموکراتی کوردستان-ئێراق. له‌سه‌ر کار و چالاکی ڕامیاری له‌ هاوینی ساڵی 1951 له سلێمانییه‌وه بۆ که‌رکووک گوێزرایه‌وه. له‌ساڵی 1953 کۆنگره‌ی سێیه‌می پارتی دیموکراتی کوردستان به ڕێبه‌رایه‌تی ئێبراهیم ئه‌حمه‌د کرا و له‌م کۆنگره‌یه‌دا دامه‌زراندنی یه‌کێیتی ئافره‌تان و لاوان و قوتابیان په‌سه‌ندکرا. له‌ساڵی 1961 ئیبراهیم ئه‌حمه‌د وه‌ک سکرتێری پارتی دیموکراتی کوردستان و و سه‌رنووسه‌ری ڕۆژنامه‌ی خه‌بات کاری ده‌کرد، پێش داخستنی ڕۆژنامه‌ی خه‌بات و هه‌ڵگرتنی مۆڵه‌تی پارتی له کۆتایی ساڵی 1961 ناچاربوو شاری به‌غدا به‌جێبهێڵێت و خۆی بشارێته‌وه. له‌گه‌ڵ هه‌ڵگیرسانی شۆڕشی ئه‌یلوول ڕویکردۆته شاخ و له ڕووی ڕامیارییه‌وه شۆڕشه‌که‌ی به‌ڕێوه‌بردووه. له ساڵی 1964 تا ساڵی 1971 سکرتێری باڵی نووسینه‌گه‌ی ڕامیاری پارتی دیموکراتی کوردستان بووه، پاش هه‌ره‌سی شۆڕشه‌که ڕووده‌کات هه‌نده‌ران و زۆربه‌ی ژیانی له‌شاری له‌نده‌نی پایته‌ختی به‌ریتانیا گوزه‌راندووه. ژیانی وێژه‌ییی و ڕۆژنامه‌وانی ئیبراهیم ئه‌حمه‌د هه‌ر له‌سه‌ره‌تای ژیانییه‌وه ده‌ستی داوه‌ته کاری نووسین و ڕۆژنامه‌وانی، هه‌ربۆیه له ته‌مه‌نی 18 ساڵیدا له ڕۆژنامه‌ی "ژیان" کاریکردووه و نۆبه‌ری نووسینه‌کانی له‌وێ بڵاوکردۆته‌وه. له‌به‌ر شاره‌زایی نووسین حاجی تۆفیق "پیره‌مێرد"ی شاعیر و خاوه‌نی ڕۆژنامه‌ی ژیان له نووسێنێکدا ستایشی ئیبراهیم ئه‌حمه‌ ده‌کات و ده‌ڵێت: "ژیان چاوه‌ڕێی ئه‌م کوردییه ڕه‌وانه‌یه، پیره‌مێردیش به‌هیوای نه‌وجه‌وانانه‌." کاتیکێش خوێندن ته‌واو ده‌کات، دیسان پیره‌مێرد باسی ده‌کات و ده‌ڵێت: "له‌خوێنده‌واره‌ هه‌ڵبژێردراوه‌کانمان ئیبراهیم ئه‌حمه‌د که کۆلێژی مافی ته‌واوکردووه.. هتد." له‌ساڵی 1939 بۆ ساڵی 1949 له‌گه‌ڵ مامۆستا عه‌لائه‌دین سه‌جادی گۆڤاری "گه‌لاوێژ"‌ ده‌رده‌که‌ن، هه‌ربۆیه ناچار ده‌بێت له ساڵی 1944 ده‌ست له کاری میریی هه‌ڵبگرێت. پاش سه‌رکه‌وتنی شۆڕشی 14ی ته‌مموزی 1958 مۆڵه‌تی بڵاوکردنه‌وه‌ی چه‌ند ژماره‌یه‌کی گۆڤاری ڕزگاری پێبه‌خشرا و هاوکاتیش به‌رپرسیارێتی ڕۆژنامه‌ی "خه‌بات"یش ده‌کرد. ئیبراهیم ئه‌حمه‌د بێجگه له‌و ڕۆژنامانه‌ش خاوه‌نی ڕۆژنامه‌ی "کوردستان"یش بوو، که جه‌لال تاڵه‌بانی زاوای سه‌رنووسه‌ری بووه. به‌هۆی بڵاوکردنه‌وه‌ی وتارێکی به‌ڕووی ده‌سه‌ڵاتدارانی ئێراقدا، خه‌بات و کوردستان له ساڵی 1961 داخران و فه‌رمانی زیندانیکردنیش بۆ ئیبراهیم ئه‌حمه‌د ده‌رچوو. له گۆڕه‌پانی وێژه‌شدا ئیبراهیم ئه‌حمه‌دی نووسه‌ر و پارێزه‌ر چه‌ندین کاری به‌نرخی نووسیوه‌، ئه‌ویش به چه‌ند شاکارێکی به‌نرخ وه‌ک "ژانی گه‌ل"، "کوێره‌وه‌ری"، "دوا تیری که‌وان" و هتد. نامێلکه‌ی "الاکراد و العرب"یش که له‌ساڵی 1937 به عه‌ره‌بی نووسیوێتی هه‌وڵێک بووه بۆ ڕێکخستنی په‌یوه‌ندیی نێوان کورد و عه‌ره‌ب له وڵاتی ئێراقدا. ئیبراهیم ئه‌حمه‌د له ته‌مه‌نی 86 ساڵییدا له کاژمێر 5ی ئێواره‌ی 2000-4-8 له شاری له‌نده‌ن کۆچی دواییکرد و ته‌رمه‌که‌ی گوێزرایه‌وه بۆ‌ شاری سلێمانی و هه‌ر له‌و شاره‌ش نێژرا.